काल गोपीनाथराव, आज उद्धव ठाकरे; शून्यातून माणसं उभी करणाऱ्या नेत्यांच्या नशिबी ‘तोच’ दगाफटका!

केज :-महाराष्ट्राच्या राजकारणात सत्तासंघर्ष आणि पक्षांतराच्या नाट्यमय घडामोडी काही नव्या नाहीत. मात्र, सध्या शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे ज्या राजकीय परिस्थितीचा आणि संघर्षाचा सामना करत आहेत, त्याची तुलना आता थेट भाजपचे दिवंगत लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे यांच्या काळातील संघर्षाशी केली जात आहे. “मोदी सरकारने दोनदा पक्ष फोडला,” असा घणाघाती आरोप सध्या उद्धव ठाकरे करत असतानाच, राजकारणातील एका जुन्या आणि वेदनादायी इतिहासाची पुनरावृत्ती कशी होत आहे, यावर राजकीय वर्तुळात मोठी चर्चा रंगली आहे.
शून्यातून नेतृत्व घडवण्याची गोपीनाथ मुंडेंची ती ‘परंपरा’
दिवंगत लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे यांनी महाराष्ट्रात भाजप तळागाळापर्यंत पोहोचवण्यासाठी आपले संपूर्ण आयुष्य पणाला लावले.
नवख्या चेहऱ्यांना संधी: मुंडे साहेबांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी खेड्यापाड्यांतील, बहुजन समाजातील अशा नवख्या चेहऱ्यांना राजकारणात आणले, ज्यांची कोणतीही राजकीय पार्श्वभूमी नव्हती.
पैसा आणि ताकद लावली: या नवख्या उमेदवारांना पक्षात आणल्यानंतर त्यांना केवळ तिकीट दिले नाही, तर स्वतःची संपूर्ण ताकद, प्रतिष्ठा आणि पैसा लावून त्यांना निवडून आणण्याची जबाबदारी मुंडे स्वतः घ्यायचे.
दुसऱ्या दावणीला जाऊन बसले: दुर्दैवाने, मुंडे साहेबांच्या कष्टावर जे चेहरे मोठे झाले, आमदार-खासदार झाले, त्यांनीच ऐनवेळी वैयक्तिक स्वार्थासाठी किंवा दबावापोटी आपली निष्ठा बदलली. मुंडेंनी कष्ट करायचे आणि निवडून आलेले लोक दुसऱ्यांच्या ‘दावणीला’ (तंबूत) जाऊन दिसायचे, हा अनुभव मुंडे साहेबांनी अनेकदा घेतला. पक्षांतर्गत विरोधकांनी आणि दिल्लीतील काही शक्तींनी नेहमीच मुंडेंचे खच्चीकरण करण्याचा प्रयत्न केला, अशी भावना आजही त्यांच्या समर्थकांमध्ये आहे.
आज उद्धव ठाकरेंच्या बाबतीतही ‘इतिहासाची पुनरावृत्ती’
आज जी परिस्थिती उद्धव ठाकरे अनुभवत आहेत, ती अगदी मुंडे साहेबांच्या काळासारखीच आहे, असे राजकीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे.
1. ठाकरेंनी दिली पदे, त्यांनीच केला घात: उद्धव ठाकरे आणि शिवसेना प्रमुखांनी ज्यांना नगरसेवक, आमदार, खासदार आणि थेट कॅबिनेट मंत्री केले, ज्यांना राजकीय ओळख दिली, त्यांनीच पक्षाला सोडचिठ्ठी दिली.
2. केंद्रीय सत्तेचा वरदहस्त: मोदी सरकारच्या काळात केंद्रीय यंत्रणांचा (ED, CBI) वापर करून आणि सत्तेचा गैरवापर करून शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस हे दोन मोठे प्रादेशिक पक्ष दोनदा फोडण्यात आले, असा थेट आरोप उद्धव ठाकरे सातत्याने करत आहेत.
3. नेत्याचे कष्ट, गद्दार गब्बर: “पक्षाच्या प्रमुखाने रक्त आटवून, घाम गाळून कार्यकर्ते उभे करायचे आणि हेच लोक सत्तेच्या किंवा पैशाच्या मोहापाई दुसऱ्याच्या गळाला लागायचे,” हा जो दुःखद पॅटर्न गोपीनाथ मुंडेंच्या बाबतीत घडला, तोच आज ठाकरेंच्या बाबतीत उघडपणे दिसत आहे.
‘दिल्ली विरुद्ध महाराष्ट्र’ आणि प्रादेशिक अस्मिता
महाराष्ट्राचे नेतृत्व दिल्लीसमोर कधीही झुकले नाही, हा इतिहास आहे. गोपीनाथ मुंडे यांनीही दिल्लीच्या केंद्रीय नेतृत्वासमोर संघर्ष केला आणि महाराष्ट्रातील बहुजनांचा आवाज बुलंद ठेवला. आज उद्धव ठाकरे नेमका हाच ‘प्रादेशिक अस्मितेचा’ आणि ‘स्वाभिमानाचा’ मुद्दा घेऊन जनतेसमोर जात आहेत.
“राजकारणात केवळ चेहरे बदलतात, पण निष्ठावंतांच्या नशिबी येणारा संघर्ष आणि विश्वासघात मात्र तोच राहतो. काल जे गोपीनाथराव मुंडे यांच्यासोबत घडले, त्याचीच पुनरावृत्ती आज उद्धव ठाकरेंच्या बाबतीत होताना दिसत आहे. नेत्याने निर्माण केलेली माणसे जेव्हा दुसऱ्याच्या दारात जाऊन उभी राहतात, तेव्हा ती पक्षाची नव्हे तर त्या नेत्याच्या कष्टाची मोठी हानी असते.”

जनतेच्या दरबारात न्याय?
गोपीनाथ मुंडे यांनी जनतेच्या बळावर नेहमीच आपल्या विरोधकांना धूळ चारली. पक्ष सोडून गेलेल्यांपेक्षा मुंडे साहेबांवर प्रेम करणारा ‘जनाधार’ त्यांच्यासोबत कायम राहिला. आज उद्धव ठाकरे यांच्याबाबतही तेच घडताना दिसत आहे. पक्ष फुटला, चिन्ह गेले, तरीही सहानुभूती आणि जनतेचा पाठिंबा उद्धव ठाकरेंसोबत असल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे, भूतकाळाप्रमाणेच याही वेळी जनता विश्वासघात करणाऱ्यांना धडा शिकवणार का? हाच खरा मोठा प्रश्न आहे.