जातीयवादाला हद्दपार करा, समतेचा लढा पुकार! क्रांतीसूर्य महात्मा जोतिराव फुले जयंती निमित्त संकल्प करूया: प्रत्येक व्यक्तीला शिक्षण आणि समान अधिकार!

आज संपूर्ण देशात ‘क्रांतीसूर्य’ महात्मा जोतिराव फुले यांची जयंती उत्साहात साजरी केली जात आहे. केवळ एक समाजसुधारकच नव्हे, तर आधुनिक भारताच्या सामाजिक क्रांतीचे जनक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या महात्मा फुलेंचे विचार आजही तितकेच प्रेरक आणि मार्गदर्शक ठरत आहेत.
शिक्षणाची कवाडे खुली करणारा क्रांतीवीर
महात्मा फुलेंनी ज्या काळात बहुजन समाज आणि स्त्रिया शिक्षणापासून वंचित होत्या, त्या अंधकारमय काळात ज्ञानाचा दिवा लावला. “विद्येविना मती गेली, मतीविना नीती गेली…” हा अजरामर विचार देत त्यांनी शिक्षणाचे महत्त्व जगाला पटवून दिले.
• स्त्री शिक्षणाचा पाया: १८४८ मध्ये पुण्यातील भिडे वाड्यात त्यांनी मुलींची पहिली शाळा सुरू केली.
• सत्यशोधक समाजाची स्थापना: समाजातील अंधश्रद्धा आणि जातीयतेवर प्रहार करण्यासाठी त्यांनी २४ सप्टेंबर १८७३ रोजी सत्यशोधक समाजाची स्थापना केली.
शेतकरी आणि वंचितांचा कैवारी
महात्मा फुले यांनी केवळ पुस्तकी शिक्षणच नाही, तर शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवरही प्रखर भाष्य केले. ‘शेतकऱ्याचा आसूड’ या ग्रंथातून त्यांनी शेतकऱ्यांच्या पिळवणुकीला वाचा फोडली. तसेच, अस्पृश्यता निवारणासाठी आपल्या स्वतःच्या घराचा पाण्याचा हौद अस्पृश्यांसाठी खुला करून त्यांनी ‘कृतीतून समाजसुधारणा’ केली.
सावित्रीमाईंची खंबीर साथ
स्त्री शिक्षणाच्या या महान कार्यात त्यांना त्यांच्या पत्नी, क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांची मोलाची साथ लाभली. समाजाचा रोष पत्करूनही या दांपत्याने शिक्षणाची गंगा घरोघरी पोहोचवली. त्यांच्या या त्यागामुळेच आजची भारतीय स्त्री साक्षर होऊन प्रत्येक क्षेत्रात आपला ठसा उमटवत आहे.
महात्मा पदवीचा सन्मान
त्यांच्या अफाट कार्याची दखल घेऊन १८८८ मध्ये मुंबईच्या जनतेने त्यांना ‘महात्मा’ ही पदवी बहाल केली. आजच्या जयंतीनिमित्त ठिकठिकाणी त्यांच्या पुतळ्याला पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन केले जात आहे. त्यांच्या विचारांवर चालणे हीच त्यांना खऱ्या अर्थाने दिलेली मानवंदना ठरेल

“सत्य हेच परमेश्वर मानून सर्वांशी प्रेमाने वागणे, हाच खरा धर्म आहे.” — महात्मा जोतिराव फुले

अभिवादन! अशा या थोर क्रांतीसूर्याला कोटी कोटी प्रणाम