“मराठा-वंजारी समाजाचा संघर्ष, नेत्यांचे अंतर्गत हेवेदावे अन् कुरघोडीचे राजकारण; पदवीधर निवडणुकीत बीडने असा दिला धक्का!”

बीड (प्रतिनिधी) : औरंगाबाद-जालना आणि बीड शिक्षक-पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीच्या निकालानंतर राजकीय वर्तुळात प्रचंड खळबळ उडाली आहे. महायुतीचे व मुरब्बी राजकारणी म्हणून ओळखले जाणारे उमेदवार सतीश चव्हाण यांच्या पराभवाने अनेकांच्या भुवया उंचावल्या आहेत. या पराभवामागे बीड जिल्ह्यातील संतोष देशमुख हत्याकांड प्रकरण, मंत्री धनंजय मुंडे यांचा राजीनामा, मराठा-वंजारी समाजातील वाढलेली तेढ, अंतर्गत श्रेयवादाची लढाई, नेत्यांमधील टोमणेबाजी आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे पदवीधर मतदारांची झालेली हेळसांड हे सर्व घटक अत्यंत कळीचे ठरल्याचे आता उघडकीस येत आहे.

मराठा विरुद्ध वंजारी संघर्ष अधिक तीव्र
संतोष देशमुख हत्याकांड आणि त्यानंतर धनंजय मुंडे यांना द्यावा लागलेला राजीनामा यामुळे बीड जिल्ह्यात मराठा विरुद्ध वंजारी समाज असा तीव्र संघर्ष आणि सामाजिक तेढ निर्माण झाली.

सतीश चव्हाण यांच्या उमेदवारी अर्ज भरण्याच्या वेळी व इतर प्रसंगी राहिलेली राजकीय जवळीक चर्चेचा विषय ठरली.
या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यातील जातीय समीकरणांचे पारडे पूर्णपणे बदलले. निवडणुकीच्या तोंडावर उफाळून आलेल्या या जातीयवादाच्या आणि संघर्षाच्या मुद्यामुळे पदवीधर व शिक्षक मतदारांमध्ये मोठी दुरी निर्माण झाली, ज्याचा थेट आणि नकारात्मक परिणाम निवडणुकीच्या निकालावर झाल्याचे बोलले जात आहे.
. संस्थाचालकांना भरभरून पैसे, पण पदवीधारकांची हेळसांड
या निवडणुकीतील पराभवाचे सर्वात मोठे मर्म म्हणजे आर्थिक उलाढाल आणि मतदारांकडे झालेले दुर्लक्ष.

उमेदवार सतीश चव्हाण यांनी मराठवाड्यातील सर्व शिक्षण संस्थांच्या संस्थाचालकांना भरभरून पैसे वाटप केले. मात्र, या पैशांचा योग्य वापर होण्याऐवजी संस्थाचालकांनी पदवीधर मतदारांना पूर्णपणे गृहीत धरून ते पैसे स्वतःच हडप केले.
सतीश चव्हाण किंवा त्यांच्या यंत्रणेने संस्थाचालकांपलीकडे जाऊन एकाही सामान्य पदवीधर मतदाराला काडीचीही किंमत दिली नाही. थेट संपर्क न साधता केवळ वरच्या पातळीवर तडजोडी केल्याने पदवीधारकांमध्ये तीव्र रोष निर्माण झाला होता.
‘नेते अडाणी, पण पदवीधारक विद्वान!’ (गुलाम समजण्याची चूक)

या निवडणुकीत सतीश चव्हाणांच्या मदतीला मंत्री, आमदार, खासदार अशी भरभक्कम नेतेमंडळी आणि फौजफाटा होता. परंतु, हे सर्व नेते राजकीयदृष्ट्या पदवीधरांच्या बुद्ध्यांकाची जाण नसलेले (अडाणी) होते.

प्रचारात फिरणारे हे नेते हे पूर्णपणे विसरले की, मतदान करणारे पदवीधारक हे देशाचे सुशिक्षित, विद्वान आणि जाणकार नागरिक आहेत, कोणाचे गुलाम नाहीत.
पदवीधारकांना गृहीत धरून त्यांची बौद्धिक कुवत कमी लेखण्याची ही घोडचूक उमेदवाराच्या चांगलीच अंगलट आली.
जाहीर सभेतील टोमणेबाजी अन् श्रेयवादाची चढाओढ
प्रचारादरम्यान बीड जिल्ह्यात झालेल्या एका जाहीर सभेत राजकीय नेत्यांमधील अंतर्गत शीतयुद्ध चव्हाट्यावर आले. भाजप नेत्या व मंत्री पंकजाताई मुंडे यांनी जाहीर सभेत बोलताना आमदार सुरेश धस, आमदार विजयसिंह पंडित आणि आमदार प्रकाशदादा सोळंके यांना उपरोधिक टोला लगावला होता.
पंकजा मुंडेंचा चिमटा: “विजयी झाल्यावर आम्ही काहीच काम केले नाही, असे म्हणू नका,” असा सज्जड दम देत पंकजा मुंडे यांनी स्थानिक आमदारांना जाहीरपणे चिमटा काढला होता.
बिघडलेले गणित: नेत्यांच्या या जाहीर टोमणेबाजीमुळे आणि आपापसात श्रेय घेण्याच्या चढाओढीमुळे कार्यकर्त्यांमध्ये संभ्रमावस्था निर्माण झाली. “काम कोणी केले आणि श्रेय कोणाला मिळाले?” यावरून निर्माण झालेल्या या बेबनावाने बीड जिल्ह्यातील राजकीय गणित उद्ध्वस्त केले.
हक्काच्या मतांची फुट आणि अलिप्तता
पदवीधर व शिक्षक मतदार संघ हा नेहमीच शिस्तबद्ध मानला जातो. परंतु, या निवडणुकीत स्थानिक पातळीवर समन्वय साधण्यात नेते पूर्णपणे अपयशी ठरले.
एका बाजूला मराठा मतदारांनी हत्याकांडाच्या व राजकीय घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर तीव्र भूमिकेतून निवडणुकीकडे पाठ फिरवली, तर दुसऱ्या बाजूला राजकीय गुंतागुंतीमुळे वंजारी मतदारही मनापासून सोबत राहिले नाहीत.
नेत्यांमधील दुजाभाव, जाहीर मंचवरून चाललेली कुरघोडी आणि आपापसातील हेवेदाव्यांमुळे हक्काची मते मोठ्या प्रमाणावर फुटली.

स्वतःच्याच पायावर मारून घेतला धोंडा!

या संपूर्ण पराभवानंतर आता बीड जिल्ह्यातील महायुती आणि संबंधित पक्षांमधील अंतर्गत कलह चव्हाट्यावर आला आहे. संतोष देशमुख हत्याकांडाचे मळभ, धनंजय मुंडे यांचा मंत्रिपदाचा राजीनामा, नेत्यांची श्रेयवादाची महत्त्त्वाकांक्षा, जातीय ध्रुवीकरण आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे पदवीधारकांना गृहीत धरून संस्थाचालकांच्या घशात पैसे घालणे या सर्व गोष्टींमुळे सतीश चव्हाणांनी स्वतःच्याच पायावर धोंडा मारून घेतल्याचे आता स्पष्ट होत आहे. या पराभवाचे खापर नेमके कोणावर फुटणार आणि पक्षश्रेष्ठी यावर काय कठोर पावले उचलणार, याकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे.